Astımlı hastalar için 7 etkili öneri

Her yıl Mayıs ayının birinci Salı günü de astımla ilgili farkındalık oluşturmak için ‘Dünya Astım Günü’ olarak kutlanıyor. Dünya çapında değerli bir sıhhat sorunu haline gelen astım, günümüzde, kronik teneffüs yolu hastalıkları ortasında doktora en sık müracaat nedenlerinden biri olarak gösteriliyor.

Son yıllarda tüm alerjik hastalıklarda olduğu üzere astımın da görülme sıklığında artış yaşandığını fakat yanlışsız takip ve tedavi ile hastalığın büsbütün denetim altına alınabileceğini söyleyen Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Fadime Tülücü, astımın teşhis ve tedavisini ve astımı tetikleyen faktörleri anlatarak astım hastalarına tabip denetiminde alacakları tedavi planına ek olarak tekliflerde bulundu.


TÜM ASTIMLILAR ALERJİK DEĞİL

Hava yollarının çok hassas olmasına bağlı olarak gelişen astımın oluşumunda genetik ve çevresel faktörler rol oynuyor. Hastada çoğunlukla bir grup tetikleyicilere maruziyetle, bazen da resen ataklar halinde gelen nefes darlığı, hışıltılı teneffüs ve öksürük görülür. Bu yakınmalar değiştirilebilen ve değiştirilemeyen risk faktörlerine bağlı olarak değişken bir seyir izler. Ekseriyetle gece yahut sabaha karşı şiddetlenir. Yakınmalar zaten düzelebileceği üzere hastaneye yatış gerektirecek kadar şiddetli de olabilir. Bu nedenle takip ve tedavisi değerlidir.

Astım tanısı koymada, en değerli basamak yakınmalardır. Şikayetler değişkenlik gösterdiğinden, doktora müracaat esnasında muayene, akciğer sineması, kan analizleri, teneffüs işlev testleri büsbütün olağan olabiliyor. Başka teşhisleri dışlamak yahut hastalığın seyrini takip etmek için tetkik gerekebiliyor. Teneffüs işlev tesleri ve PEF metre sıklıkla başvurulan bir tetkiktir. Ayrıyeten alerjen kaynaklı tetikleyici düşünüldüğünde alerjik deri testleri yapılabiliyor.

Astımda alerjik şikayetler kıymetli rol oynar, lakin tüm astımlılar alerjik değildir. Ailede astım varlığı, teneffüs yoluyla toz ve kimyasal hususlara maruz kalınan mesleklere sahip olmak, morbid obez olmak, annenin gebelikte sigara içmesi, erken doğumla ya da düşük doğum tartısı ile dünyaya gelmek yahut erken bebeklik periyodunda alerjenlere ve sigara dumanına ağır maruziyet, ağır teneffüs yolu hastalıkları geçirmiş olmak.

ASTIMI TETİKLEYEN FAKTÖRLER

Tetikleyiciler ile sık ve ağır müsabaka hastalığın seyrini kötüleştirebiliyor. Çabucak çabucak herkesin maruz kalabileceği astımı tetikleyen faktörler şu formda sıralanabilir: Küf mantarı sporları, polenler, konut tozu akarları, evcil hayvan tüy ve deri döküntüleri, hamamböceği, kimi paklık eserleri, konut içi ve konut dışı hava kirliliği, metal yahut odun tozları, egzoz gazı, kimyasal gazlar, kollayıcı içeren birtakım besin eserleri, kimi ilaç tipleri, gastroözofagiyal reflü, viral üst teneffüs yolu enfeksiyonları, alerjik rinit ve sinüzitler, soğuk hava, ağır fizikî aktivite, gerilim ve ani duygusal durum değişimleri, sigara içmek ya da dumanına maruz kalmak, bazen kahkaha ile gülmek ya da hıçkırarak ağlamak.

ASTIMLI HASTALAR İÇİN 7 TESİRLİ TEKLİF

Astım gerek teşhis gerekse kronik izlem ve atak süreçleri ile ülkeler için değerli bir hastalık yükü oluşturuyor. Hastalığın tedavi edilmemesi ise atak sıklığı, şiddeti, hastane yatışı ve artan işgücü kaybı ile hem hasta hem toplum açısından daha yüksek maliyetler ortaya çıkarıyor. Sıhhat hizmeti sunumunda, ülke siyaseti olarak hastalık yükünü ve bununla bağlantılı öteki faktörleri azaltacak stratejilerin ön planda tutulması kıymet taşıyor. Hem bakanlık, hem tabipler seviyesinde; ülke genelinde çeşitli doktor eğitimleri ve dokümantasyonları ile bu sürece dayanak verilmelidir.

– İç ve dış ortam hava kirliliğinden uzak durun. Çok soğuk yahut kirli havalarda dışarı çıkmayın, dışarı çıkmak zorundaysanız maske takın. Soğuk havalarda maske ya da atkı ile nefesinizi sıcak tutun. İç ortam hava kirliliğine yol açmayacak ısıtma, pişirme ve paklık prosedürlerini kullanın.

– Yatak odasında tüylü halılar, gözenekli-tüylü perdeler, peluş oyuncaklar üzere toz tutan eşyalar bulundurmayın. Alerjik çocuklarınız için konut tozu akarı geçirmeyen yatak örtüleri kullanın. Hayvan tüyü alerjiniz varsa, mesken içerisinde hayvan beslemeyin. Beslemek durumundaysanız haftada bir-iki kere yıkayın, konut paklığında güçlü HEPA filtreli elektrik süpürgeleri kullanın. Üzerinde küf üremiş eşyaları konuttan uzaklaştırın.

– Sigara içmeyin, sigara içilen ortamlarda bulunmayın.

– Antrenman; astımlı hastalarda atağa neden olabileceğinden, tozlu ve soğuk havada idman yapmayın. İdmana başlamadan evvel teneffüs yolunu genişletici ilaç kullanın.

– Astımlı hastalar teneffüs yolu hastalıklarına daha kolay yakalandığından, enfeksiyon durumlarında tabip denetiminde uygun antibiyotik yanında astım ilaç dozu artırılabilir. COVID-19, grip ve pnömokok aşısı yaptırın.

– Astım hastasıysanız COVID-19 pandemisi sırasında ilaçlarınızı kesmeyin. Pandemi periyodunda enfeksiyonun yayılmasına pürüz olmak için mecburî olmadıkça nebülizatör kullanmayın ve teneffüs işlev testi yapmayın.