Milli Eğitim Bakanı Özer, AA Editör Masası’na konuk oldu: (2)

Milli Eğitim Bakanı Mahmut Özer, “Öğretmen ataması olacak ancak takvimini tüm hazırlıklar bittiği vakit Sayın Cumhurbaşkanımız açıklayacak. Yani öğretmenlerimiz rahat olsunlar, öğretmen ataması olacak ve 2022-2023 eğitim öğretim yılına bu atanacak öğretmenleri yetiştireceğiz.” dedi.

Bakan Özer, Anadolu Ajansı (AA) Editör Masası’nda gündeme ait soruları yanıtladı.

Öğretmen atamalarının ne vakit yapılacağına ait soru üzerine Özer, öğretmenlerin eğitim sisteminin en bedelli varlıkları olduğunu söyledi.

En fazla öğretmen ataması yapan iktidar olduklarını ve 2000’li yıllarda sistem içerisinde 500 bin civarında öğretmen varken bu sayının bugün 1 milyon 200 bin öğretmene ulaştığını söz eden Bakan Özer, “İlginç bir gelişme daha var; 500 bin öğretmen varken eğitim sistemi içerisinde bu öğretmenlerimizin yüzde 40’ı bayan öğretmenlerden oluşurken bugün bu oran, sayı artmasına karşın arttı. Yüzde 59, yani yaklaşık yüzde 60’ı bayan, öğretmenlerimizin.” diye konuştu.

Türkiye‘nin eğitimde son 19 yılda kitleselleşme evresine girdiğini ve okullaşma oranlarını artırdığını, eğitimin önündeki mahzurları kaldırdığını söyleyen Bakan Özer, başörtüsü yasağının kaldırılmasından katsayı uygulamasının mağduriyetlerine kadar, engelli özel eğitim ihtiyacı duyan tüm öğrencilerin eğitim sistemine kazandırılması için yatırım yapıldığını hatırlattı.

Türkiye‘nin bunu yaparken çok farklı bir şey daha yaptığını ve birden fazla ülkenin bunu başaramadığını lisana getiren Bakan Özer, “Siz öğrenci sayısını artırabilirsiniz lakin öğretmen başına yahut derslik başına düşen öğrenci sayısını azaltamadığınız vakit kaliteyi olumsuz etkilersiniz. Türkiye tıpkı vakitte öğretmen başına düşen öğrenci sayısını ve derslik başına düşen öğrenci sayısını da OECD ortalamalarına yaklaştırdı. Yani öğrenci sayısını artırırken o oranı da ülkü bir düzeye yakınsadı, bu çok kritik, çok kıymetli bir şey.” dedi.

“Öğretmen atamaları devam edecek”

Bakan Özer, öğretmen öğrenci oranında ülküye yaklaşıldığına, 2000’li yıllarda ortaöğretimde, lisede okullaşma oranının yüzde 44 olduğuna işaret ederek, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Öğretmen başına düşen öğrenci sayısı da yüksek, 30-40… Artık siz 19 yılda hem bunu yüzde 90’a çıkartmışsınız hem de oranı 17-18’lere düşürmüşsünüz, bu iki şeyi bir ortada başarmışsınız. Bunu şunun için diyorum; şu andaki eğitim sistemindeki öğretmenlerin yüzde 75’ini son 19 yılda atadık, hükümetlerimiz atadı. Münasebetiyle öğretmenlerimiz müsterih olsunlar, öğretmen atamaları devam edecek, bilhassa Ulusal Eğitim Bakanlığının artık yeni önceliklerine nazaran tartı değişecek. Mesela okul öncesine biz yük veriyoruz, şu anda okul öncesi eğitimin yaygınlaştırılmasıyla ilgili, münasebetiyle alacağımız öğretmenlerde okul öncesi öğretmene gereksinimimiz oranı atayacağımız öğretmenlerde çok daha fazla olacak.”

“İstanbul’a takviye vermeye devam edeceğiz”

“Yine bu atamada da yüzde 50’sini İstanbul’a vereceğiz, sayı tam belirli olduktan sonra. Hasebiyle İstanbul’a dayanak vermeye devam edeceğiz, zira İstanbul’a özel odaklandık hem eğitim yatırımlarını, okul yatırımlarını hem fiziki imkanların uygunlaştırılması, güçlendirme, yık-yap çalışmaları, zelzele güçlendirmeleri, tıpkı vakitte öğretmen sayısının artırılmasıyla ilgili her türlü dayanak veriyoruz. Hasebiyle öğretmen ataması olacak, daha evvelki söylediğim kelamlar, bunlar yalnızca benim kanaatim değil, biz Ulusal Eğitim Bakanı olarak Kabinede Sayın Cumhurbaşkanımızla görüşmeden bu türlü bir açıklama yapmamız mümkün değil. Hasebiyle öğretmen ataması olacak lakin takvimini tüm hazırlıklar bittiği vakit Sayın Cumhurbaşkanımız açıklayacak. Yani öğretmenlerimiz rahat olsunlar, öğretmen ataması olacak ve 2022-2023 eğitim öğretim yılına bu atanacak öğretmenleri yetiştireceğiz.”

Bakan Özer, bir soru üzerine, kontenjan çalışmalarının bitmek üzere olduğuna değindi.

Meslek liseleri

Meslek liselerini tercih edecek öğrencilerin mezuniyetlerinde ne üzere avantajlara sahip olacağı ve mesleksel eğitimde yeni açılacak bir lise çeşidi olup olmayacağına ait soru üzerine Bakan Özer, Türkiye’nin katsayı uygulamasından sonra meslek liseleriyle ilgili önemli bir travma yaşadığını belirtti.

Katsayı uygulamasının Türkiye’ye getirdiği 3 maliyet bulunduğunu aktaran Özer, “Bir, meslek liseleri iş gücü piyasasının muhtaçlık duyduğu insan kaynağını yetiştiremez hale geldi. Hasebiyle o ‘Aradığım elemanı bulamıyorum’ retoriği aslında katsayı uygulamasının bu ülkeye ürettiği maliyetin retoriğidir. İkincisi, akademik olarak başarısız öğrencileri homojen bir halde bir okul çeşidinde kümelediği için okullar ortası muvaffakiyet farkı Cumhuriyet tarihinde olmadığı kadar bariz hale geldi.” diye konuştu.

Araştırmaların bunu gösterdiğini ve bugün eğitim sisteminin kök sorunu olan okullar ortası muvaffakiyet farkı ve eğitimde fırsat eşitliğiyle ilgili badirelerin, 1999’da yürürlüğe giren katsayı uygulamasının maliyeti olduğunu vurgulayan Bakan Özer, “Üçüncüsü, okullardaki, meslek liselerindeki bu homojen kümelenme terk ve disiplin olaylarını artırdı yani ön göremediğimiz, ön görülemeyen sosyolojik hadiselere, sorunlara yol açtı, husus bağımlılığından farklı şeylere kadar.” sözünü kullandı.

Katsayı uygulaması

Bakan Özer, 2012 yılında katsayı uygulaması kaldırıldıktan sonra Ulusal Eğitim Bakanlığının mesleksel eğitime yönelik çok önemli projeler yaptığını belirterek, kelamlarını şöyle sürdürdü:

“En kritik olan atak şu; biz kim için meslek lisesinde öğrenci yetiştiriyoruz? Kesim için. Ana istihdam kaynağı devlet değil, değil mi? Artık sistem değişti, ana istihdam kaynağı özel kesim. Bizim yaptığımız şey şu; bölümün temsilcilerini eğitim verdiğimiz tüm alanlarda mesleksel eğitim içerisine dahil etmek. Yani patron şey beklemiyor, ‘mezun gelsin, sanki benim istediğim özelliklere sahip mi, değil mi’ diye beklentisi yok zira birlikte yönetiyoruz. Müfredatı birlikte belirliyoruz, işletmede maharet eğitimlerini birlikte planlıyoruz, öğretmenlerin iş başı ve mesleksel gelişim eğitimlerini birlikte planlıyoruz, başarılı öğrencilere burs veriliyor ve istihdam önceliği veriliyor.”

Bu atağın bir anda öğrencilerin mesleksel eğitime yönelimini artırdığını vurgulayan Bakan Özer, mesleksel eğitime de kimi okulların imtihanla, birtakım okulların lokal yerleştirmeyle öğrenci aldıklarını söyledi.

Sınavlı okulların puanının her geçen gün artmaya başladığını ve birinci kere mesleksel eğitim tarihinde meslek liselerinin yüzde 1’lik akademik muvaffakiyet diliminden öğrenci almaya başladığını anlatan Bakan Özer, “Mesela, Ankara’daki ASELSAN Mesleksel Teknik Anadolu Lisesi, savunma sanayiinde birinci kez bu türlü bir adım attık, zira savunma sanayii alanında mesleksel eğitim vermiyorduk bakanlık olarak, ASELSAN’ın tüm müktesebatını kullanarak bir okul inşa ettik, birlikte yönetiyoruz ve istihdam garantili. Ankara Fen Lisesi’ne yerleşen öğrencilerin puanından daha yüksek puanlı öğrenciler bu okula yerleştiler. Bu aslında 28 Şubat sürecinin bu katsayı uygulamasının başarılı öğrencileri mesleksel eğitimden uzaklaştırmasını bilakis çevirmiş oldu.” biçiminde konuştu.

Artık başarılı öğrencilerin de mesleksel eğitime gittiğini, zira mesleksel eğitimin çocukların istihdamla ilgili elini güçlendirdiğini belirten Bakan Özer, mesleksel eğitimin bir ülkenin genç işsizlik oranını düşürdüğünü tabir etti.

Ağırlık verdikleri bahislerden birinin de mesleksel eğitimde üretim kapasitesini artırmak olduğuna işaret eden Özer, en kalıcı olan öğrenmenin yaparak, üreterek öğrenme olduğunu, mesleksel eğitimin bu imkanı sunduğunu söyledi.

“Mesleki eğitimdeki öğrenci profili değişmeye başladı”

Kovid-19 salgınında mesleksel eğitimin üretim kapasitesinin güçlü olmaması halinde maske, dezenfektan, teneffüs aygıtı, maske makinesinin kolay bir biçimde üretilemeyeceğine vurgu yapan Özer, “İki yıllık süreci atlatmanızda meslek eğitimin çok büyük katkısı oldu. Sessiz bir formda, sessiz ordu üzere seferberlik ilan edip çalıştılar, 81 vilayette, 922 ilçede.” dedi.

Özer, bu süreçlerin yüz yüze eğitime devam edilmesindeki gereksinimlerin karşılanmasına da büyük katkısı olduğunu vurgulayarak, “Mesleki eğitimde bunu bir segment ilerlettik AR-GE merkezlerine, fikri mülkiyete geldik. Fikri mülkiyeti biliyorsunuz, bir ülkenin kalkınmasındaki en itici güçlerden birisi fikri mülkiyet. Şayet siz katma bedeli yüksek olan üretimi yapamazsınız gelişmiş ülkelerle rekabet edemezsiniz. Bunun yolu da eğitimden geçiyor, eğitimle, o kültürle yetişmesi lazım.” dedi.

“Mesleki eğitim tarihinde birinci sefer yurt dışına ihracat yapıldı”

“Bunlar mesleksel eğitim tarihinde birinci kere olan şeyler. Artık mesleksel eğitimde patent, yararlı model, marka, tasarım üretimi yapılıyor, bunlar ticarileştiriliyor. Mesleksel eğitim tarihinde birinci kez yurt dışına ihracat yaptı. Artık bu türlü bir kültürün olduğu yerde öğretmenlerin ve öğrencilerin ruh halini düşünün, o ekosistemin içerisinde. Diyor ki, ‘ben iş gücü piyasamın gereksinimini da karşılıyorum, ülkemin kritik harikulâde bir şarttan geçtiği vakit devletimin, milletimin yanında yer alıyorum, birebir Kurtuluş Savaşı üzere halkımın yanında, her türlü fedakarlığı, maharetlerimi ona dönüştürebiliyorum’.”

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın daha evvelden muştusunu verdiği bir mevzuyu hatırlatan Bakan Özer, “Gönül coğrafyamızdaki, Balkanlardaki insanların da bizim ülkemize gelerek mesleksel eğitim imkanlarından faydalanmasıyla ilgili, Kültür Turizm Bakanlığı ile Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı takviyesiyle 7 tane Türkiye’de milletlerarası Mesleksel Teknik Anadolu Lisesi kurduk. Bu birincidir.” dedi.

Türkiye’nin mesleksel eğitimle ilgili hangi alana gereksinimi varsa kesimlerle ilgili paydaşlarla kurumlarla iş birliği yaparak süreçleri yönettiklerini anlatan Bakan Özer, mesleksel eğitim merkezlerinin bulunduğunu ve haftada 1 gün okula, 4 gün işletmeye gidildiğini, gerçek iş ortamında eğitim alındığını söyledi.

Özer, 4 yıllık eğitim boyunca da minimum fiyatın yüzde 30’u kadar da fiyat alındığını, iş hastalıkları, iş kazaları ve meslek hastalıklarına karşı da sigorta yapıldığını, üçüncü yılın sonunda kalfa, dördüncü yılın sonunda usta olunduğunu belirtti.

Türkiye’de küçük ve orta ölçekli işletmelerin en fazla gereksinim duyduğu şeyin mesleksel eğitim merkezi olduğuna dikkati çeken Özer, katsayı uygulamasından bir periyot evvel mesleksel eğitim merkezinde 249 bin 774 çırak, kalfa bulunduğunu ve bu sayının katsayı uygulamasından sonra 74 bine düştüğüne değindi.

“25 Aralık 2021 tarihi prestijiyle ve mesleksel eğitim merkezini nasıl güçlendirebiliriz ile ilgili çalışmamız Cumhurbaşkanımıza arz ettik ve 3308 sayılı Mesleksel Eğitim Kanunu’nda üç kritik değişiklik yapıldı, 25 Aralık 2021. Bugün prestijiyle mesleksel eğitim merkezindeki öğrenci sayısı 510 bin. Bakın 159 binden 510 bine çıktı, 2022 yılı sonu prestijiyle, Sayın Cumhurbaşkanımız kamuoyuyla paylaştı, 1 milyon gencimizi mesleksel eğitim merkeziyle buluşturacağız. Minimum fiyatın yüzde 30’unu da devlet ödüyor artık, patrondan aldı. İş kazalarına ve meslek hastalıklarına karşı sigortayı da devlet yapıyor. Kesim de kayıt yapan öğrencilerin hangi işletmede eğitim yapacaklarıyla ilgili bize yardımcı oluyor.

Bakın, biz mesleksel eğitim merkezleriyle ilgili sorunları çözdüğümüz üzere katsayı uygulamasından evvelki durumu da iki katına çıkartmışız. 1 milyona çıkardığımız an 4 katına çıkartmış olacağız. Yani artık şunu rahatlıkla söyleyebilirim, artık hükümetimiz katsayı uygulamasının mesleksel eğitimde yol açmış olduğu hasarı tedavi etmiştir. Noktayı koyuyoruz artık. Artık mesleksel eğitimde öbür şeyleri konuşuyoruz, memleketler arası açılımları konuşuyoruz. İnşallah çok daha âlâ noktalara gelecek.”

(Sürecek)

AA / Enes Kaplan – Şimdiki