İstanbul Sözleşmesi’nden çekilme kararının iptali istemli dava Danıştayda görüldü

İstanbul Sözleşmesi‘nden çekilme kararının iptali istemiyle açılan davanın, Danıştay 10. Dairesince asıldan görüşülmesine devam edildi.

Danıştay Konferans Salonu’ndaki duruşmaya, taraf avukatı, siyasi parti ve sivil toplum kuruluşu temsilcileri ile farklı vilayetlerin baro yöneticileri katıldı. Ayrıyeten çok sayıda izleyici salonda hazır bulundu.

Davacılardan CHP Küme Başkanvekili Özgür Özel, davanın ülkenin geleceği açısından son derece değerli olduğunu belirterek, Türkiye‘nin memleketler arası bir mukaveleden tek kişinin iradesiyle çekilmesinin mümkün olmadığını öne sürdü.

Özel, Anayasa’nın açık biçimde milletlerarası mutabakatların Meclis tarafından yürürlüğe konulup, Meclis tarafından yürürlükten kaldırılacağını kurala bağladığını kaydetti.

CHP Bayan Kolları Lideri Aylin Nazlıaka da çekilme kararının hukuksuz olduğunu ve Anayasaya muhalif olduğunu savundu. Nazlıaka, İstanbul Sözleşmesi‘nin yürürlükten kaldırılmasıyla bayanların teminatsız bırakıldığını, Türkiye‘nin kontrattan çekildiği günden beri bayana yönelik şiddette artış olduğunu öne sürdü.

Davacılardan HDP Eş Genel Lideri Pervin Buldan ise İstanbul Sözleşmesi‘nin bayanların uzun soluklu uğraşı sonucu elde edilmiş temel bir kazanım olduğunu lisana getirdi. İstanbul Sözleşmesi‘nin bayanların her türlü şiddetten korunması için ihtimamla hazırlanmış bir metin olduğunu kaydeden Buldan, mukavelenin erkek şiddetine son vermek için muazzam bir yol haritası sunduğunu ileri sürdü.

Önce Çocuklar ve Bayanlar Derneği Lideri avukat Müjde Tozbey Erden, erkek şiddeti sonucu hayatını yitirmiş farklı vilayetlerden 20 bayanın yakınlarıyla duruşmaya katıldıklarını söyledi. Erden, İstanbul Sözleşmesi‘nde bayanların korunmasının devlet sorumluluğuna bırakıldığını belirterek, “Sizler şayet İstanbul Sözleşmesi‘nden çıkma kararını onaylarsanız bu bayanların ve bundan sonra ziyan görecek her bayanın vebali sizin üzerinizde olacak. Bu nedenle davanın kabulünü ve kararın iptalini talep ediyoruz.” sözlerini kullandı.

“TBMM’nin iç hukukta kabul ettiği bir kanun değil”

Daha sonra kelam alan davalı avukatlarından Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı Hukuk ve Mevzuat Genel Müdürlüğü Milletlerarası Mutabakatlar Daire Lideri Emre Topal, İstanbul Sözleşmesi‘nin sona erdirilmesinin Türkiye açısından bayana yönelik şiddetle çabayı aksatmadığını, başta İnsan Hakları Avrupa Mukavelesi ve Bayanlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Mukavelesi dahil Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası mutabakatların uygulanmasına devam edildiğini söyledi.

Uluslararası mutabakatlara ait Anayasa hususuna değinen Topal, TBMM’nin yetkisinin onaylamayı uygun bulmaktan ibaret olduğunu, bunun dışındaki yetkinin yürütmenin takdirinde bulunduğunu belirtti. Topal, “TBMM’nin onay yetkisine dayanarak milletlerarası mutabakatların cumhurbaşkanlığınca düzenlenemeyeceği savı hiçbir biçimde yerinde değildir. Milletlerarası muahedeler, milletlerarası hukuk sürecidir, TBMM’nin iç hukukta kabul ettiği bir kanun değildir.” dedi.

Davalı avukatı Fatma Turan Taşdemir, İstanbul Sözleşmesi‘nden çekilme kararına ait cumhurbaşkanlığı kararnamesinin Anayasa ve maddelere uygun olduğunu savundu ve davanın reddini istedi.

Beyanların akabinde kelam alan Danıştay savcısı, dava konusu sürecin iptali gerektiğini düşündüğünü beyan etti.

Savcılık görüşüne karşı beyanların dinlenilmesinden sonra mahkeme, kararın daha sonra açıklanacağını bildirerek, duruşmayı tamamladı.

Öte yandan, duruşmadan evvel ve sonrasında CHP ve HDP heyetleriyle kimi sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri, Danıştay önünde basın açıklaması yaptı.

Süreç

Kamuoyunda İstanbul Kontratı olarak bilinen “Kadına Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Çabaya Dair Avrupa Kurulu Sözleşmesi”, Türkiye Cumhuriyeti bakımından 20 Mart 2021’de Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile feshedildi.

Bunun üzerine kararın iptali ve yürütmenin durdurulması tarafında Danıştaya çok sayıda dava açıldı.

Danıştay 10. Dairesi, 29 Haziran 2021’de yürütmenin durdurulması istemini oy çokluğuyla reddetti, bu karara yapılan itirazın da 18 Kasım 2021’de Danıştay İdari Dava Daireleri Heyeti tarafından reddine karar verildi.

Danıştay Konferans Salonu’nda 28 Nisan’da gerçek ve hukuksal 10 kişinin açtığı davanın duruşmasında, Danıştay savcısı çekilme kararına ait Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin iptalini istedi.

Dairenin, 14 ve 23 Haziran’da yapacağı duruşmaların akabinde, İstanbul Mukavelesi ile ilgili kararını açıklaması bekleniyor.

AA / Serdar Açıl – Şimdiki