Doktorum yazıyor: NARSİSTİK KİŞİLİK BOZUKLUĞU NEDİR VE TEDAVİSİ VAR MIDIR?

 

Hekimim bu yazısında “narsistik kişilik bozukluğunu” mercek altına alıyor.

NARSİSTİK KİŞİLİK BOZUKLUĞU NEDİR VE TEDAVİSİ VAR MIDIR?

Narsistik kişilik bozukluğu (NKB) bilinenin bilakis kendini çok sevmekten kaynaklanmaz, tam bilakis özgüven eksikliğinin neden olduğu bir durumdur. Ayrıyeten kimi beşerler da kişiliklerinde narsistik özellikler taşıyabilirler, bunu kişilik bozukluğu ile karıştırmamak gerekir.

Narsistik kişilik bozukluğunun nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, çocukluk çağı periyodunda ihmal edilmiş ya da tam karşıtı çok övgü almış şahıslarda daha sık rastlanmaktadır. Bu cins kişilik bozukluğu olan beşerler epey manipülatif ve başlangıçta cazibeli tatlı dillidirler. Bilhassa empatisi yüksek olan insanları seçmeleri de bir tesadüf değildir. Kendilerini pohpohlayacak, özgüvenlerini arttıracak insanları seçerler. Karşıdan saygılı cazibeli görünürler ancak yakınlaşma durumlarında gerçek yüzleri ortaya çıkar.

NARSİST BİRİYLE Mİ BİRLİKTEYİM, NASIL ANLARIM?

Etraflarındaki beşerler sıklıkla, NKB’li şahısları ukala, manipülatif, bencil, buyurgan ve talepkar olarak tanımlar. Kendilerini özel ve herkesten üstün hissettikleri için kurallara uymak istemezler. Bir otobüs ya da banka kuyruğunda beklemek onları sinirlendirebilir. Narsist kişi iş, arkadaşlık, aile ve aşk bağlantılarında, empatiden mahrum bencil ve talepkardır. Her şeyi hak ettiğini ve insanların ona hayran olması  gerektiğini düşünür. Bunu yaparken de karşısındaki kişiyi eleştirir, empatiden mahrum olduğu için onun his ve niyetlerini önemsemez. Beşerlerle ya pohpohlanmak ya da onların zayıf taraflarını kullanarak çıkar sağlamak için alakaya girer.

Hayatın her alanında kıymetli olmakla birlikte aşk ve evlilik ilgisinde narsistler çok dikkat çeker. Kendilerini özel ve üstün hissettikleri için talepleri hiç bitmez ve karşılarındaki bireye cehennemi yaşatabilirler. Egolarının pohpohlandığı durumlarda epeyce caziptirler ve hoş konuşarak isteklerini elde edebilirler. Lakin asla tenkide gelemezler ve egoları ziyan gördüğü an çok saldırgan ve kırıcı olabilirler. Narsist biriyle yaşamak çok zedeleyici bir hayat deneyimine dönüşebilir. Karşısındaki kişinin hayranlığının bittiğini anlayan bir narsist çabucak yeni bağlantılara yönelmek ister.

Narsistler güzel anne baba da olamazlar, empatiden mahrum oldukları için çocuklarıyla samimi ve sevgi dolu bağlantılar geliştirmeleri çok güçtür. Toplumda %1-3 oranında görülen bu kişilik bozukluğu erkeklerde daha sıktır, hadiselerin %50-75’i erkektir.

Birtakım testler, narsist şahıslarda görülen belirtilerin hangi seviyede olduğunun tespit edilmesini sağlayabilir. Bu testler şu soruları içerebilir:

• Çıkarların için başka insanları kullanır mısın?
• Tenkitlere açık mısın?
• Bütün ortamlarda sana ayrıcalık tanınmasını bekler misin?
• Senden daha ayrıcalıklı olan insanları kıskanır mısın?
• Başka insanlardan onları aşağıladığın tarafında reaksiyon alır mısın?
• Her ortamda kuralları belirlemek ister misin?
• Başkalarından üstün olmak ister misin?
• Çok ünlü biri olmayı ister miydin?

 

 

3 DAKİKALIK NARSİZM TESTİ

 

 

NARSİSTİK KİŞİLİK BOZUKLUĞU TEDAVİ EDİLEBİLİR Mİ?

Narsist kişi kendi üstünlük hissiyle memnun olduğu için tedavileri de çok güçtür. Zira kendilerinde bir sorun olduğunu kabul etmezler, suçluluk duymazlar. Narsistik kişinin kendine nazaran hiçbir sorunu yoktur, daima eşi, arkadaşları ve öteki beşerler hatalıdır. Bu nedenle terapileri çok güçtür, iş birliği yapmazlar. Lakin kişilik yapıları nedeniyle büyük kayıplara uğradıklarında terapiye gitmeyi kabul edebilirler. Rastgele bir ilaç tedavisi yoktur lakin psikoterapiden yarar görürler.

Elbette narsistik kişilik bozukluğuna sahip biri tedavi edilmelidir, fakat onlarla birlikte yaşayan insanların daha çok dayanağa muhtaçlığı olur. Narsist kişi genelde telaşlı bağlanma problemleri olan bireylerle birlikte olarak kendi hayatını kolaylaştırır. Kaygılı bağlanma stiline sahip olan bireyler partnerlerinin onları sevmekten vazgeçeceğinden tasa duyarlar. Terk edilme korkusu hissederler. Bu da bir narsist için çok elverişli ve kullanılabilir bir münasebet yaratır. Sonuçta toksik dediğimiz ve her iki tarafı da zehirleyen bir ilgi çeşidi ortaya çıkar ve partnerler bu bağdan ne kadar ziyan görseler de kopamayabilir.

Genelde bir narsiste eşlik eden, onunla yaşayan kişinin dayanak ve terapiye gereksinimi olur.

Günümüzde toplumsal medya ve görünür olma tasaları insanları eski alçakgönüllü hallerinden uzaklaştırmış, ayrıyeten mütevazi olmanın paha gördüğü genel kültürel tavır da gittikçe azalmıştır. Bağlantının altın anahtarı olan empatiden uzaklaştıkça bağlantılar bozulmakta, narsistik kişilik özellikleri daha çok kabul görmektedir. Lakin narsistik kişilik bozukluğu tıbbi bir teşhistir ve bencil davranışlarla karıştırılmaması gerekir.

Dr.Gülsüm UYSAL